дүрбелең

дүрбелең
(Паника; грек. panicon — аңыз бойынша адамдарды үрейлендіретін көне грек құдайы Пананың атынан шыққан)
жағдай мен өз іс-әрекеттерін дұрыс бақылау қабілеттіліктерінің төмендеуінен пайда болатын қатты қобалжу жағдайы, шынайы немесе жорамалды іс-әрекеттер мен қауіп-қатерлердің ықпалымен жеке адамдардың немесе адамдар тобының бой бермейтін қорқыныш күйі. Ұрыстық жағдайларда Д-нің пайда болуының негізгі себептері: қарсыластың жаңа ұрыстық құралдар мен ұрыстық қимылдардың жаңа тәсілдерін кенеттен қолдануы; әскерлердің жорықтан және қарсыластың ұзақ атысынан шаршауы; үлкен шығындар; кез келген кездейсоқ жағдайлар ерекше қабылданатын нашар ұйымдастырылған түнгі ұрыстар; сарбаздардың өзінің қаруының қуаттылығына және өздеріне қойылған тапсырманы орындауда командирінің қабілеттілігіне сенімінің жоқтығы және т.б. Жалпы алғанда Д. ұрыс және соғыс үшін зиян салдарлы болуы мүмкін. Д-ді болдырмаудың негізгі шаралары: жауынгерлерді қатаң әскери тәртіпке тәрбиелеу; коман-дирлердің бағыныштыларымен үздіксіз қарым-қатынаста болып, байсалдылықтың және ерліктің үлгісін көрсетуге дайын болуы; үздіксіз моральдық-психологиялық жұмыстар жүргізу; әр түрлі сыбыстармен күресу; қарсыластың қимылдарына жоғары қырағылық көрсету. Д. болған жағдайда сыртқы түрткі болатын жағдайлар (шешуші бұйрық, сабырлылық және ойдың саралығын сақтаған командирдің батыл іс-әрекеті) жауынгерлердің үрейді жеңуіне септігін тигізіп, оларды ақыл мен тәртіп талаптарына қайта бағыну мүмкіндігін туғызады. Ұрыста Д. болдырмау үшін жауынгерлердің сенімділігі, олардың ұрыстық шынығулары және тәртіптілігі мен бірлігі шешуші рөл атқарады. Д. командирдің батыл іс-әрекеттері арқасында жойылады.

Казахский толковый терминологический словарь по военному делу. — Мектеп.

Нужны ответы на билеты?

Полезное


Смотреть что такое "дүрбелең" в других словарях:

  • Шаханов, Мухтар — Мухтар Шаханов Дата рождения: 2 июля 1942(1942 07 02) (70 лет) Гражданство …   Википедия

  • дормет — (Қарақ., Қоң.) бүліншілік, дүрбелең, ылаң. Бұрынғы кездегі баспашылар тыйыш отырған елді д о р м е т к е ұшырататын (Қарақ., Қоң.) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қалаймақан — (Алм.: Кег., Нар.) ретсіз, тәртіпсіз. Сұңғыт Қыдырмаев осындай үлкен қ а л а й м а қ а н дүрбелеңмен келіп «Шырғанақ» совхозына қонжиған болатын (С. Байж., КегенҚарқара, 1986, №11, 26) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • қозғалаң болу — (ҚХР) көтеріліс болу, дүрбелең туу …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • үркітшілік — (Шымк., Түлк.) қуғын сүргін, дүрбелең, шабыншылық. Біздің арғы бабамыз Кенесарының ү р к і т ш і л і г і кезінде 13 жаста екен. Түзелбай батыр Кенесары мен қырғыз арасында болған ү р к і т ш і л і к к е қатысқан екен (Шымк., Түлк.) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • шабыншылық — (Маң., Маңғ.) шапқыншылық, жорық, дүрбелең. Ш а б ы н ш ыл ы қ заманда Иса Досан бастаған ел Хиуаға ауды (Маң., Маңғ.) …   Қазақ тілінің аймақтық сөздігі

  • девальвациялану — девальвациялан етістігінің қимыл атауы. Англияның фунт стерлингінің іс жүзінде д е в а л ь в а ц и я л а н у ы н а байланысты қазір Вашингтонда дүрбелең туып отыр (Жетісу, 05.06.1972, 3) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • кіші — Аю. астр. Аспанның Солтүстік жарты шарындағы Керік және Айдаһар шоқжұлдыздарының аралығында жатқан шоқжұлдыз (ҚСЭ, 6, 191). Шоқжұлдыздардың саны көп. Олар: Аққу, Арыстан, Бүркіт, Жетекші, Мерген, Сарышаян, К і ш і А ю, Үлкен Аю т.б. (Х. Әбішұлы,… …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • қойын — Қойнына қопақ кірген. Дүрбелеңге түскен, мазасы кеткен. Жаңа ұлық келіп, қ о й н ы н а қ о п а қ к і р г е н атқамінерлердің мезгілсіз уақытта келе жатқаны осы болатын (М.Разданұлы, Алтай., 14) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі

  • саябырсыңқыра — ет. Аздап саябырсу, баяулау, бәсеңдеу. Алайда соңғы кезде ол жақта дүрбелеңнің көбеюіне байланысты керуендер жүруі с а я б ы р с ы ң қ ы р а п қалған ды (Ж.Бейсенбаев, Жасын тағдыр, 135) …   Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»